Expositie

Rijksmuseum Twenthe ‘viert’ het Italiaanse Futurisme

19 september 2022, 18:20
Met een gratis toegankelijk ‘Futuristisch Feest’ opent Rijksmuseum Twenthe op zondag 25 september maar liefst drie tentoonstellingen tegelijkertijd in het teken van het Italiaans futurisme. Tussen 14.00 en 22.00 uur zijn er in de museumzalen, maar ook het Los Hoes en de binnentuin, tal van activiteiten voor jong en oud, met onder meer een avondprogramma met dans- en theatervoorstellingen en een pop-up cinema.

Met de tentoonstelling Marinetti en het futurisme, manifest voor een nieuwe wereld volgt Rijksmuseum Twenthe de artistieke ontwikkeling van één van de meest invloedrijke kunststromingen van de vorige eeuw, het Italiaans futurisme aan de hand van zijn charismatische leider Filippo Marinetti. De Italiaanse dichter Filippo Tommaso Marinetti luidt op 20 februari 1909 met zijn futuristisch manifest in de Franse krant Le Figaro een nieuw artistiek tijdperk in. In het manifest bezingt hij de snelheid, de toekomst, agressiviteit en activisme, en wijst hij het verleden resoluut af. Deze energieke uitgangspunten spreken veel jonge kunstenaars en intellectuelen aan, waardoor hij al snel een groep jonge futuristen om zich heen verzamelt. In de drie decennia die volgen gebruiken de futuristen hun verbeeldingskracht om een radicale nieuwe toekomst vorm te geven.

Groene toekomst
Tegelijk opent in Rijksmuseum Twenthe de tentoonstelling Homo Symbioticus van schrijver Atte Jongstra waarin hij vooruitblikt op een groene toekomst. Jongstra vond aanwijzingen voor de nieuwe tijd in de collecties van Rijksmuseum Twenthe en De Museumfabriek in Enschede. Het resultaat is een gigantisch rariteitenkabinet waarin Jongstra een hoogstpersoonlijk verhaal vertelt over de evolutie van de mens van homo sapiens naar homo symbioticus. Het groene futurisme wil geen revolutie, maar evolutie. Het is een stappenplan. Zijn boodschap: Het ware futurisme is groen.


Futurisme en fascisme
De derde tentoonstelling in het teken van het Italiaanse Futurisme is The Setting of Violence van Rein Jelle Terpstra, een visueel onderzoek naar de film Salò o le 120 giornate di Sodoma (1975) van regisseur Pier Paolo Pasolini.
Fotograaf en beeldend kunstenaar Rein Jelle Terpstra onderzoekt in zijn tentoonstelling de intenties van filmmaker Pasolini door frames uit de film te bewerken en van alle gruwelijkheden, slachtoffers en daders te ontdoen. De film Salò o le 120 giornate di Sodoma, over de nadagen van het fascisme in Italië, draait om een groep machthebbers die negen jongens en negen meisjes gedurende 120 dagen aan hun wrede macht onderwerpen. Naast de getoonde vernedering, marteling en moord, vallen de prominent aanwezige futuristische schilderijen aan de muren van de villa op. Na bewerking van de filmframes door Terpstra blijven lege ruimtes over die een onheilspellende sfeer uitademen. Wat heeft zich hier afgespeeld of wat gaat zich hier nog afspelen? Welk verband zag Pasolini tussen de kunst van de futuristen en de wandaden begaan door fascistische machtshebbers?

De drie tentoonstellingen in het teken van het Italiaanse Futurisme in Rijksmuseum Twenthe zijn te zien van 25 september 2022 t/m 19 februari 2023. Voor meer info, zie: www.rijksmuseumtwenthe.nl.

Foto: Tullio Crali, Duikvlucht op de stad, 1938, olieverf op karton, Futur-ism, Rome.